B2B Marketing

Đội Ngũ Marketing B2B

Đội Ngũ Marketing B2B

Tóm tắt: Đội ngũ marketing B2B nên tổ chức theo bánh răng, không theo kênh: mỗi bánh có đúng một người cầm lái, người cầm lái đổi theo giai đoạn thương vụ, có lúc là đối tác. Trong mô hình 7B, đội ngũ là phần vận hành cả bảy bánh răng, giao lái bằng Ma trận cầm lái 7B.

Hãy thử hỏi hai câu, cho hai người khác nhau. Câu đầu dành cho giám đốc một doanh nghiệp B2B: đội marketing của anh có bao nhiêu người? Câu trả lời thường đến rất nhanh: bốn người, cộng một agency chạy quảng cáo. Câu sau dành cho khách hàng lớn nhất của chính doanh nghiệp ấy: ở công ty này, ai khiến anh tin họ? Câu trả lời đến chậm hơn, và gần như không bao giờ là người của phòng marketing.

Khách sẽ kể về anh kỹ sư ở lại nhà máy tới nửa đêm để chạy lại dây chuyền, về chị kế toán làm hồ sơ thanh toán gọn tới mức bên khách không phải hỏi lại, về ông giám đốc kỹ thuật có bài phân tích trên LinkedIn mà kỹ sư bên khách vẫn lưu. Sơ đồ tổ chức trên tường có một ô tên là marketing. Sơ đồ trong đầu khách hàng thì không.

Giới học thuật đã gọi tên khoảng lệch này từ hơn ba mươi năm trước. Evert Gummesson là người đầu tiên mô tả rõ vai trò người làm marketing bán thời gian: người không thuộc phòng marketing hay phòng bán hàng nhưng vẫn làm việc marketing, và tác động tới quan hệ khách hàng dù ở bộ phận nào (Gummesson, 1991, theo Miles, 2026). Nghe thì đẹp, nhưng nó kéo theo một câu hỏi khó chịu: nếu ai cũng làm marketing, ai chịu trách nhiệm khi guồng máy đứng lại?

Bài này trả lời câu hỏi ấy cho người đang xây đội ngũ marketing B2B: vì sao người bán đơn độc luôn thua hội đồng mua hàng, khi nào kỹ sư, tài chính hay giám đốc phải cầm lái, khi nào nên trao lái cho đối tác, và thưởng thế nào để các phòng cùng kéo một guồng máy. Ở giữa bài là Ma trận cầm lái 7B.

“Total marketing” có nghĩa là ai cũng phải làm marketing?

Chữ total marketing tôi mượn từ GS. Dae Ryun Chang của Đại học Yonsei. Trong khóa International B2B Marketing của ông trên Coursera, marketing B2B là nỗ lực liên phòng ban: bên mua đến với cả một hội đồng, nên bên bán cần một đội đối ứng, mà ông gọi là selling center. Người dẫn dắt nỗ lực bán không nhất thiết là người làm marketing, và đổi theo giai đoạn của thương vụ. Ý tưởng marketing captain luân phiên ấy là của GS. Chang; phần của tôi là đặt nó vào bảy bánh răng.

Nhưng total marketing không có nghĩa là ai cũng chịu trách nhiệm như nhau. Sách Mô hình 7B cho B2B nói rõ ở chương về bản chiến lược: mỗi mục tiêu gắn với tên một người chứ không gắn với tên một phòng, vì trách nhiệm chia đều cho tất cả rốt cuộc chẳng thuộc về ai (sách Mô hình 7B cho B2B, chương 13). Hai ý nghe như ngược nhau, thật ra là hai mặt của một đồng xu: ai cũng chạm vào guồng máy, nhưng mỗi bánh răng chỉ có một người cầm lái.

Phần lớn doanh nghiệp B2B đang làm ngược lại. Phòng marketing chia theo kênh: website và tìm kiếm, mạng xã hội, sự kiện, một agency lo quảng cáo, mỗi kênh một bảng chỉ số. Còn những việc lọt giữa các phòng, như gom tham chiếu từ khách cũ, giữ trải nghiệm của khách những tháng đầu sau hợp đồng, hay trả lời câu hỏi kỹ thuật khách đọc thấy trên mạng, thì không nằm trong bảng chỉ số của ai.

Người mua thấy khoảng trống ấy rõ hơn ta. Theo Gartner (2025), 69% người mua B2B gặp thông tin không khớp giữa website của nhà cung cấp và những gì người bán nói với họ. Một khảo sát khác của Gartner (2024) với 412 lãnh đạo marketing và sales ở Bắc Mỹ và Tây Âu cho thấy hai phòng thường chỉ cùng làm 3 trong 15 hoạt động thương mại. Cũng khảo sát ấy ghi nhận 80% hoạt động thương mại quan trọng đang thiếu phần đóng góp của marketing hoặc của sales (Gartner, 2024).

Đó là lúc nguyên tắc vận hành thứ hai của mô hình 7B lộ diện: một bánh kẹt thì cả guồng máy chậm. Bánh kẹt đầu tiên thường không phải bánh yếu nhất về kỹ năng, mà là bánh không có chủ. Website nói một đằng, người bán nói một nẻo, vì Browse thuộc về marketing còn Buy thuộc về sales, và không ai giữ khớp nối giữa hai bánh. Hiểu cho đúng, total marketing là chuyện quyền sở hữu: bánh nào, ai cầm lái, ai làm cùng.

Đội bán hàng một người đấu với hội đồng năm người thì thua ở đâu?

Con số năm trong câu hỏi còn hiền. Forrester (2024) ghi nhận trung bình 13 người trong tổ chức tham gia một quyết định mua B2B, và 89% thương vụ mua có từ hai phòng ban trở lên cùng tham gia. Forrester (2026) còn đếm thêm chín người ảnh hưởng bên ngoài tổ chức, cạnh 13 người trong nội bộ.

Bên bán thì sao? Ở nhiều doanh nghiệp, đối diện cả bàn họp ấy là một người bán phụ trách khách hàng, có khi kèm một kỹ sư được mượn tạm cho buổi trình diễn. GS. Chang chỉ ra rằng người đi một mình như thế bị áp đảo cả về quân số lẫn chuyên môn, nên phía sau họ phải có tài chính và kỹ thuật yểm trợ. Cụ thể, người bán đơn độc thua ở ba chỗ.

Thua thứ nhất là ở chiều sâu. Kỹ sư bên khách hỏi về dung sai và lịch bảo trì, trưởng phòng tài chính hỏi tổng chi phí trong năm năm, phòng IT hỏi về bảo mật dữ liệu, phòng mua hàng hỏi điều khoản phạt khi giao trễ. Một người có thể trả lời cả bốn, nhưng khó trả lời ở độ sâu mà từng người hỏi tin được. Độ sâu ấy ngày càng nặng ký: Forrester (2026) ghi nhận nhân sự phòng mua hàng là người ra quyết định trong 53% chu kỳ mua B2B.

Thua thứ hai là ở thời gian. Khảo sát State of Sales của Salesforce (2026) với 4.050 người làm sales cho thấy người bán trung bình chỉ dành 40% thời gian cho việc bán. Một người vừa soạn tài liệu cho bốn vai trò vừa theo nhịp họp của mười mấy người bên khách sẽ lỡ ít nhất một cuộc trò chuyện, thường lại là cuộc quyết định.

Thua thứ ba, và đau nhất, là ở những người bạn không bao giờ gặp. Bain & Company (2026) dẫn một phân tích của LinkedIn và Bain cho thấy người mua ẩn, tức nhân sự phòng mua hàng, tài chính và IT, nắm một nửa ảnh hưởng lên quyết định mua. Báo cáo năm 2025 của LinkedIn và Edelman, theo Marketing-Interactive (2025), ghi nhận hơn 40% thương vụ B2B bị treo vì nội bộ nhóm mua không thống nhất, và người mua ẩn thường bị bỏ ra ngoài chiến lược bán hàng lẫn marketing.

Lời giải không phải là tuyển thêm người bán, mà là ghép người với người: kỹ sư nói chuyện với kỹ sư, tài chính với tài chính, giám đốc với giám đốc, còn người bán giữ nhịp cho cả cuộc. Với những người không bao giờ vào phòng họp, bạn cần nội dung đi thay mình, đủ tốt để người ta chuyển cho nhau qua sự lan truyền kín. Cách làm theo khách hàng mục tiêu trong bài về ABM cũng xuất phát từ logic đó: một khách hàng lớn là một nhóm người, nên cần một nhóm người phục vụ.

Khi nào kỹ sư cầm lái, khi nào tài chính, khi nào giám đốc?

GS. Chang trả lời câu này theo giai đoạn: khi khách còn mày mò bài toán kỹ thuật, kỹ sư đứng trước; khi vào vòng chào giá và đàm phán, đội bán hàng và marketing đứng trước; sau khi giao hàng, đội hỗ trợ kỹ thuật đứng trước. Người dẫn thay nhau, còn cả đội vẫn ở đó.

Soi qua mô hình 7B, ý tưởng ấy còn đúng hơn, vì thương vụ thật hiếm khi đi theo thứ tự. Khách vào từ bất kỳ đâu: thương vụ này bắt đầu bằng một lời giới thiệu ở Bridge, thương vụ kia bằng một câu trả lời của trợ lý AI ở Browse. Thương vụ chạm vào bánh nào, người cầm lái bánh ấy bước lên, những người khác lùi về vai làm cùng. Luân phiên là chuyền tay lái theo bánh răng, không phải chuyền hồ sơ theo phòng ban.

Kỹ sư cầm lái khi người mua cần thấy tận mắt chứ chưa cần nghe hứa: lúc khách kiểm chứng ở Browse và chạy thử ở vòng đầu của Buy. Chạy thử ngày càng phổ biến: hơn 60% người mua B2B nay dùng bản dùng thử để đánh giá giải pháp, và với các khoản mua từ 10 triệu USD trở lên, 78% chạy thử trước khi mua (Forrester, 2026). Trong một bản chạy thử, câu hỏi nào cũng là câu hỏi kỹ thuật, và người trả lời đáng tin nhất là người đã tự tay làm.

Tài chính cầm lái khi câu hỏi của khách chuyển từ dùng được không sang có đáng tiền không. Ở bên mua, tiếng nói của tài chính đang lớn dần: theo G2 (2026), mức tham gia của bộ phận tài chính vào quyết định mua phần mềm tăng từ 31% lên 46% chỉ trong một năm, và gần một nửa người mua phần mềm cho biết CFO của họ đã bác một thương vụ đã được duyệt trong năm qua. Người nói chuyện tốt nhất với CFO bên khách là người cùng nghề bên bạn, với một bảng chi phí trọn vòng đời mà họ tự kiểm được.

Giám đốc cầm lái ở hai khoảnh khắc. Một là vòng cuối của Buy, khi bên khách cần một lời cam kết chỉ người đứng đầu đưa ra được, nhất là ở những nền văn hóa coi trọng thứ bậc. Hai là Bridge: quan hệ đối tác chiến lược, thứ đem về những khách hàng bạn không tự với tới, thường được mở ở tầm lãnh đạo. Ngoài hai lúc ấy, giám đốc nên làm cùng, chẳng hạn xuất hiện trong nội dung Broadcast, thay vì giữ tay lái của mọi bánh.

Luân phiên cũng không phải bàn giao. Gartner (2018) đã cho rằng việc bàn giao khách từ marketing sang sales không nên tồn tại nữa, vì người mua không cần được đẩy qua từng nấc mà cần hoàn tất việc mua; Brent Adamson của Gartner gọi đó là một thế giới hậu bàn giao. Khi kỹ sư cầm lái vòng chạy thử, marketing vẫn cấp tài liệu, sales vẫn giữ lịch hẹn. Đổi người cầm lái, không đổi đội.

IBM Client Engineering: Bản thử nghiệm đi trước bài thuyết trình

IBM là ví dụ về việc biến luân phiên thành cấu trúc. Hãng dựng hẳn một đơn vị tên là IBM Client Engineering, mô tả là những đội linh hoạt gồm lãnh đạo công nghệ kinh doanh, kỹ sư công nghệ, kiến trúc sư giải pháp, nhà thiết kế và nhà khoa học dữ liệu (IBM, n.d.). Các đội này cùng khách dựng bản thử nghiệm để chứng minh giá trị, xác định giải pháp đề xuất và đem lại giá trị trong vài ngày đến vài tuần.

Trường hợp thành phố Helsinki trên chính trang ấy cho thấy đội làm gì: Client Engineering cùng thành phố tổ chức các buổi workshop tư duy thiết kế để định hình bản thử nghiệm và xử lý các thách thức chính, và cuối cùng thành phố chọn watsonx.ai của IBM làm giải pháp dịch thuật mới. Thứ đưa khách tới quyết định không phải một bài thuyết trình bán hàng, mà là một bản thử nghiệm do người làm kỹ thuật và thiết kế dẫn dắt.

Đọc bằng lăng kính 7B, IBM đã giao vòng kiểm chứng của Browse và vòng đầu của Buy cho người làm kỹ thuật; sau bản thử nghiệm, trang của IBM nói tới việc cùng khách mở rộng dần lên quy mô doanh nghiệp, tức tay lái chuyền sang những người lo Believer. Bạn không cần quy mô của IBM, chỉ cần ghi rõ từ trước rằng ở vòng chạy thử, kỹ sư cầm lái.

Khi nào người cầm lái nên là đối tác?

Câu hỏi đời thường tiếp theo: doanh nghiệp vừa và nhỏ lấy đâu ra người cho bảy bánh răng? Ngay cả công ty lớn cũng đang thiếu. Khảo sát chi tiêu CMO năm 2026 của Gartner (2026) cho thấy 56% CMO nói tổ chức marketing của họ thiếu ngân sách để thực hiện chiến lược năm 2026, và 54% nói thiếu nguồn lực. Vậy câu hỏi không phải là có dùng đối tác hay không, mà là trao bánh nào, và trao tới đâu.

Ba dòng năng lượng cho một quy tắc chọn khá gọn. Theo sách Mô hình 7B cho B2B, mỗi bánh quay bằng một tổ hợp năng lượng riêng: Browse dựa nhiều vào sở hữu và trả tiền, Buzz chủ yếu là lan truyền vì tiếng vang thật không mua được, còn Believer gần như hoàn toàn là sở hữu vì trải nghiệm sau mua nằm trong tay bạn (sách Mô hình 7B cho B2B, chương 5). Suy ra: phần trả tiền dễ trao nhất, phần sở hữu nên giữ trong nhà, phần lan truyền thì không ai cầm lái hộ được, chỉ có thể khơi lên.

Đối tác cầm lái tốt nhất ở ba chỗ. Một là phần trả tiền của Broadcast và Browse, việc cần quy mô, công cụ và người theo dõi hằng ngày, như bài về quảng cáo trả phí trong B2B đã phân tích. Hai là Bridge và Believer ở thị trường bạn chưa có người: nhà phân phối, nhà tích hợp hệ thống, đối tác dịch vụ địa phương. Ba là tầng hệ sinh thái của Backing, nơi báo ngành và hiệp hội nói thay bạn, như bài về PR trong B2B đã bàn. Phần đòi hiểu sản phẩm thật sâu và giữ quan hệ lâu năm nên ở lại trong nhà, như bài agency hay in-house sẽ bàn.

Trao lái không có nghĩa là trao chìa khóa. Khi đối tác cầm lái một bánh, tài khoản quảng cáo, dữ liệu khách hàng và quan hệ với người quyết định vẫn phải đứng tên bạn, vì quan hệ với đối tác có thể kết thúc bất cứ lúc nào. Khảo sát chi tiêu CMO năm 2025 của Gartner (2025) ghi nhận 39% CMO dự định cắt ngân sách agency, và cách tiết kiệm hàng đầu là bỏ những quan hệ agency kém hiệu quả, thu gọn danh sách agency. Khi danh sách bị thu gọn, bánh nào chạy trên tài khoản của đối tác sẽ dừng theo hợp đồng.

Đây cũng là phần việc The7 nhận vận hành cho khách hàng trong dịch vụ digital marketing tổng thể, với LinkedIn, YouTube, Google Search và retargeting chạy như một guồng máy. Dù chọn ai, hãy ghi họ vào ma trận như một người cầm lái có tên, có chỉ số, đừng để họ thành hộp đen.

Caterpillar: Giao tay lái cho đại lý, trừ ở Nhật Bản

Muốn thấy việc trao lái ở quy mô lớn, hãy đọc báo cáo thường niên của Caterpillar. Theo báo cáo 10-K cho năm tài chính 2025, hãng phân phối máy chủ yếu qua một mạng lưới đại lý toàn cầu: 41 đại lý ở Mỹ và 109 đại lý ngoài nước Mỹ, phục vụ 190 quốc gia (Caterpillar, 2026). Đại lý không bán độc quyền sản phẩm của Caterpillar, nhưng trong phần lớn trường hợp, bán và bảo dưỡng sản phẩm Caterpillar là hoạt động chính của họ.

Nói theo ngôn ngữ 7B, Caterpillar đã trao tay lái của Buy và Believer ở hầu hết thị trường cho đối tác. Nhưng hãy xem cách hãng giữ chìa khóa. Quan hệ với từng đại lý độc lập nằm trong hợp đồng bán hàng và dịch vụ theo mẫu chuẩn: đại lý được mua, bán và bảo dưỡng sản phẩm trong một vùng lãnh thổ xác định, phải có đủ nhân sự bán hàng và hỗ trợ; Caterpillar bảo vệ sở hữu trí tuệ, cung cấp bảo hành và hỗ trợ kỹ thuật cho đại lý (Caterpillar, 2026). Mỗi bên đều có thể chấm dứt hợp đồng, thường với 90 ngày báo trước bằng văn bản.

Chi tiết đáng chú ý nhất nằm ở Nhật Bản. Ở đó, Caterpillar tự sở hữu và vận hành một đại lý phủ khoảng 80% thị trường, Nippon Caterpillar Division (Caterpillar, 2026). Cùng một hãng, cùng một bánh răng, nhưng ở một nước, người cầm lái là chính hãng. Doanh nghiệp nhỏ hơn nhiều cũng vẽ được ranh giới ấy: trao tay lái bằng hợp đồng rõ ràng, đầu tư để người cầm lái giỏi lên, và giữ quyền tự lái ở nơi bạn cần.

Ma trận cầm lái 7B: RACI cho từng bánh răng trông thế nào?

Ma trận cầm lái 7B ghép hai thứ, cách phân vai RACI quen thuộc trong quản trị dự án và ý tưởng người cầm lái luân phiên của GS. Chang, rồi áp vào bảy bánh răng. RACI chia người tham gia một việc thành bốn vai: người làm (Responsible), người chịu trách nhiệm cuối cùng (Accountable), người được hỏi ý kiến (Consulted) và người được báo (Informed). Luật vàng của nó, như Mind Tools (2024) tóm lại, là mỗi việc phải có một và chỉ một người chịu trách nhiệm cuối cùng.

Trong ma trận, vai chịu trách nhiệm cuối cùng ấy chính là người cầm lái. Người cầm lái không làm hết việc của bánh răng. Họ giữ tín hiệu của bánh, quyết định khi có tranh chấp, và là người bị hỏi đầu tiên khi bánh kẹt. Bảng dưới là một mẫu điền sẵn cho một doanh nghiệp B2B sản xuất cỡ vừa. Cột cuối để trống: hãy in ra và viết tên thật.

Bánh răngCầm láiLàm cùngHỏi ý kiếnBáo choĐối tác góp tayTín hiệuTên người cầm lái
BroadcastTrưởng nội dungChuyên gia, kỹ sưSalesGiám đốcAgency quảng cáoTìm kiếm tên thương hiệu
BuzzTrưởng nội dungSales, chuyên giaDịch vụGiám đốcCộng đồng ngànhSố lần được nhắc tên
BrowseTrưởng digitalKỹ sư, salesDịch vụGiám đốcAgency tìm kiếmĐiểm sáu cửa ngõ
BuyGiám đốc salesKỹ sư, tài chínhMarketingGiám đốcNhà phân phốiTỷ lệ thắng
BelieverTrưởng dịch vụSales, kỹ sưMarketingGiám đốcĐối tác dịch vụTỷ lệ giữ chân
BackingTrưởng marketingDịch vụ, salesPháp chếGiám đốcBáo ngành, hiệp hộiCase, đánh giá mới
BridgeGiám đốcSales, dịch vụTài chínhMarketingĐối tác kênhThương vụ từ giới thiệu
Mô hình 7B · the7digital.com

Năm luật khi điền ma trận:

  1. Mỗi bánh răng đúng một người cầm lái, ghi tên người chứ không ghi tên phòng.
  2. Một người cầm tối đa hai bánh, và hai bánh ấy nên cùng một tầng vận hành, ví dụ Broadcast đi với Buzz.
  3. Người cầm lái giữ tín hiệu của bánh; còn việc của bánh thì chia cho cột làm cùng.
  4. Đối tác được ghi vào cột cầm lái khi họ thật sự dẫn bánh ở một thị trường hay một dòng năng lượng, và khi đó người giữ quan hệ với đối tác phải có tên ở cột hỏi ý kiến.
  5. Mỗi quý xem lại ma trận một lần, cùng lúc với buổi chẩn đoán bảy bánh.

Đội nhỏ vẫn chạy được ma trận. Sách Mô hình 7B cho B2B ước tính toàn bộ guồng máy cần khoảng 25 đến 30 giờ mỗi tuần (sách Mô hình 7B cho B2B, chương 13); chia cho đội ba bốn người thì mỗi người chừng bảy đến tám giờ mỗi tuần cho các hoạt động 7B, vẫn trong tầm tay. Khi đó mỗi người cầm hai bánh, giám đốc cầm Bridge, phần trả tiền giao cho đối tác. Điều duy nhất không được phép là để một bánh trống tên, vì bánh trống tên là bánh sẽ kẹt.

Thưởng nội bộ ra sao để các phòng cùng kéo một guồng máy?

Ma trận đẹp đến đâu cũng chết nếu bảng lương nói điều ngược lại. GS. Chang nhắc một điểm hay bị bỏ qua: nỗ lực liên phòng ban chỉ bền khi hệ thống đánh giá và khen thưởng nhìn thấy cả người đóng vai hỗ trợ, không chỉ người ký được hợp đồng. Thiếu điều đó, phòng nào cũng có lý do chính đáng để lo việc mình trước, và guồng máy tách thành bảy cái máy nhỏ quay bảy hướng.

Dữ liệu cho thấy lý do ấy đang thắng. Trong khảo sát của Gartner (2024), 90% lãnh đạo marketing và sales nói ưu tiên của phòng mình mâu thuẫn với phòng kia, và chỉ 17% cùng nhau vẽ bản đồ hành trình mua của khách. Cũng khảo sát ấy cho thấy các đội thương mại chia sẻ hiểu biết về hành trình người mua có khả năng vượt kỳ vọng tăng trưởng doanh thu cao gấp 1,6 lần (Gartner, 2024).

Mâu thuẫn còn hiện ra ở dữ liệu. Báo cáo State of Marketing của Salesforce (2026) cho biết chỉ 58% đội marketing có quyền truy cập đầy đủ dữ liệu dịch vụ khách hàng, 56% với dữ liệu sales và 51% với dữ liệu thương mại. Người cầm lái Backing muốn tìm khách hài lòng để kể câu chuyện thành công lại không thấy được dữ liệu của người cầm lái Believer.

Mô hình 7B xử lý chuyện thưởng bằng hai tầng mục tiêu. Tầng một là tín hiệu riêng của từng bánh, ở cột tín hiệu của ma trận. Tầng hai là bốn mục tiêu chung của cả guồng máy, mỗi mục tiêu nối với một tầng: lượng tìm kiếm tên thương hiệu cho tạo nhu cầu; tỷ lệ thương vụ khách kể là đến từ nội dung hay giới thiệu cho khuếch đại; giá trị thương vụ, tỷ lệ chốt, doanh thu cho bắt nhu cầu; câu chuyện thành công, đánh giá, lời giới thiệu, tỷ lệ giữ chân cho vòng lặp trung thành (sách Mô hình 7B cho B2B, chương 13). Thưởng một phần theo bánh mình, một phần theo cả guồng máy.

Tầng hai cũng là nơi ghi công cho người làm cùng. Chỉ số nội dung khách đã chạm trước các thương vụ đã chốt cho bạn thấy bài phân tích của kỹ sư nào nằm trên đường tới hợp đồng nào. Câu hỏi để trống cho khách tự viết, “Bạn biết đến chúng tôi từ đâu?”, cho bạn thấy anh kỹ thuật viên nào đã khiến khách cũ giới thiệu khách mới. Ghi công được thì thưởng được.

Cuối cùng là nhịp họp. Những người cầm lái nên gặp nhau theo ba nhịp sách đề xuất: mười lăm phút mỗi tuần để xem cỗ máy nội dung còn quay không, ba mươi phút mỗi tháng để xem bảng bốn cột, hai giờ mỗi quý để chẩn đoán lại cả bảy bánh (sách Mô hình 7B cho B2B, chương 13). Buổi họp quý cũng là lúc sửa ma trận: ai đổi việc, bánh nào đổi chủ, đối tác nào được trao thêm tay lái. Chi tiết về phối hợp giữa hai phòng nằm trong bài phối hợp sales và marketing.

Đội ngũ marketing B2B nằm ở đâu trong mô hình 7B?

Đội ngũ không thuộc riêng bánh răng nào. Nó là đôi tay quay cả bảy bánh, nên điểm neo của nó trong mô hình 7B là hai nguyên tắc vận hành: Khách vào từ bất kỳ đâu; một bánh kẹt thì cả guồng máy chậm. Nguyên tắc thứ nhất đòi bánh nào cũng có người trực, vì bạn không chọn được cửa khách bước vào. Nguyên tắc thứ hai giải thích vì sao bánh không chủ là bánh kẹt đầu tiên. Người mới làm quen nên bắt đầu từ bài tổng quan về mô hình 7B.

Bảy bánh xếp thành ba tầng vận hành: Tạo nhu cầu (Broadcast, Buzz), khuếch đại (Backing, Bridge), bắt nhu cầu (Browse, Buy); Believer là vòng nối. Mỗi tầng hợp với một kiểu người cầm lái. Tạo nhu cầu cần người kể chuyện chuyên môn và một cỗ máy nội dung đều tay, như bài về content marketing B2B mô tả. Bắt nhu cầu cần người chịu được sức ép chỉ tiêu quý. Khuếch đại cần người giỏi giữ quan hệ, vì ở đây khách hàng và đối tác mới là người lên tiếng. Còn Believer cần người mà khách gọi được lúc nửa đêm.

Ba dòng năng lượng, trả tiền, sở hữu và lan truyền, quyết định phần nào trao được cho đối tác. Công cụ của bài là Ma trận cầm lái 7B (7B Gear Captain Matrix), một trong năm công cụ có tên của mô hình, dùng để giao người chịu trách nhiệm cho từng bánh răng. Định nghĩa chuẩn của mọi thuật ngữ nằm trong Từ điển 7B.

Mô hình 7B do Nguyễn Đình Bảo (Bao7) phát triển tại The7 Digital, trình bày đầy đủ trong sách “Mô hình 7B cho B2B: Đừng van xin nữa, bắt đầu 7B”.

Doanh nghiệp Việt bán ra quốc tế cần làm gì?

Khi bán ra nước ngoài, bánh nào của bạn cũng quay ở xa hơn: khác múi giờ, khác ngôn ngữ, khác thói quen mua. Năm 2025, khu vực kinh tế trong nước chỉ chiếm 22,7% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 77,3% (Cục Thống kê, 2026). Muốn giành thêm phần, doanh nghiệp trong nước phải dựng được guồng máy ngay tại thị trường của khách, thường với một đội mỏng.

Câu hỏi đầu tiên là ai cầm lái những bánh phải nói bằng tiếng của khách, nhất là Browse và Broadcast. Chỉ số EF EPI 2025 xếp Việt Nam thứ 64 thế giới với 500 điểm; theo chức năng, người làm marketing đạt 511 điểm, sales 507 và mua hàng 495 (EF Education First, 2025). Đội của bạn có thể đủ tiếng Anh để bán, nhưng tài liệu kỹ thuật, trang so sánh và những gì trợ lý AI tóm tắt về bạn cần một người cầm lái viết tốt bằng tiếng của thị trường, hoặc một đối tác bản địa làm cùng.

Câu hỏi thứ hai là vai của giám đốc. Theo mô hình Hofstede trên công cụ của The Culture Factor, Việt Nam đạt 70 điểm khoảng cách quyền lực: thứ bậc được chấp nhận và tập trung quyền được ưa chuộng. Ở nhiều doanh nghiệp, điều đó thành ra giám đốc giữ tay lái của gần như mọi bánh. Ra quốc tế, cách ấy thành nút cổ chai: không ai vừa bay hội chợ ở Đức, vừa duyệt từng bài LinkedIn, vừa trả lời khách Nhật lúc nửa đêm. Ma trận giúp trao lái mà không mất kiểm soát: giám đốc giữ Bridge và vòng cuối của Buy, các bánh khác có chủ riêng.

Câu hỏi thứ ba là đối tác. Ở thị trường của khách, bạn là người đến sau, chưa có mạng lưới, chưa có thợ sửa máy gần nhà máy của khách. Nhà phân phối, nhà tích hợp hay đối tác dịch vụ địa phương có sẵn những thứ ấy, nên họ là người cầm lái tự nhiên của Bridge và Believer tại chỗ, đúng tinh thần mạng lưới đại lý của Caterpillar. Còn Broadcast, tiếng nói chuyên môn của bạn, và Backing, bằng chứng từ khách hàng, nên giữ ở nhà vì chúng đi theo bạn sang mọi thị trường. Chọn kênh và đối tác là chủ đề của bài về kênh phân phối B2B quốc tế.

Và đừng dùng một ma trận cho cả thế giới: ngay Caterpillar cũng tự lái ở Nhật và giao lái cho đại lý ở nơi khác. Bánh nào quay, bánh nào kẹt ở Nhật khác hẳn ở Đức; bài về chọn thị trường quốc tế sẽ giới thiệu X-quang 7B theo thị trường để chấm điều đó. Dưới đây là các thuật ngữ của bài, để bạn dùng đúng chữ với đối tác nước ngoài.

Tiếng ViệtEnglish
đội ngũ marketing B2BB2B marketing team
Ma trận cầm lái 7B7B Gear Captain Matrix
người làm marketing bán thời gianpart-time marketer
marketing liên phòng bantotal marketing
đội bán đối ứngselling center
vận hành luân phiênrotational execution
bàn giao từ marketing sang salesmarketing-to-sales handoff
hai nguyên tắc vận hànhtwo operating principles

Kết luận: đừng hỏi ai làm marketing, hãy hỏi ai cầm lái bánh nào

Quay lại hai câu hỏi ở đầu bài. Giám đốc đếm được bốn người trong phòng marketing. Khách hàng kể tên một kỹ sư, một kế toán và một giám đốc kỹ thuật. Cả hai đều đúng, và khoảng cách giữa hai câu trả lời chính là nơi guồng máy hay kẹt nhất: những bánh răng ai cũng chạm vào nhưng không ai cầm lái.

Total marketing không đòi mọi người làm marketing. Nó đòi mọi bánh răng có chủ. Một người cầm lái cho mỗi bánh, tay lái chuyền khi thương vụ sang bánh khác, đối tác cầm những phần cần quy mô hoặc cần có mặt tại chỗ, còn bảng thưởng nhìn thấy cả người làm cùng. Đừng hỏi ai làm marketing. Hãy hỏi ai đang cầm lái bánh nào, và bánh nào chưa có ai.

Nếu bạn đang cân nhắc giữ việc trong nhà hay thuê ngoài, bài agency hay in-house sẽ giúp bạn chọn. Để biến phối hợp giữa hai phòng thành nếp làm việc, hãy đọc bài về phối hợp sales và marketing. Bài trước trong chuỗi, về Early Vendor Involvement, cho thấy vì sao kỹ sư cần cầm lái từ trước khi khách gửi yêu cầu báo giá; bài tiếp theo, về push và pull trong B2B, đưa guồng máy ấy vào tầng tạo nhu cầu.

Câu hỏi thường gặp

Đội ngũ marketing B2B nên tổ chức theo kênh hay theo bánh răng?

Theo bánh răng. Tổ chức theo kênh giúp mỗi người giỏi một kênh nhưng bỏ trống những việc nằm giữa các phòng, như giữ khớp thông tin giữa website và người bán. Tổ chức theo bánh răng giao cho mỗi bánh một người cầm lái, rồi kéo người từ sales, kỹ thuật, dịch vụ, tài chính và đối tác vào làm cùng.

Ma trận cầm lái 7B khác ma trận RACI ở điểm nào?

Ma trận cầm lái 7B dùng cách phân vai của RACI, nhưng mỗi hàng là một bánh răng thay vì một đầu việc của dự án. Nó thêm hai cột mà RACI không có, đối tác góp tay và tín hiệu của từng bánh, và chấp nhận luân phiên theo ý tưởng marketing captain của GS. Dae Ryun Chang: người cầm lái giữ bánh, còn người dẫn một thương vụ đổi theo bánh mà thương vụ đang chạm vào.

Công ty chỉ có hai, ba người làm marketing thì giao lái thế nào?

Mỗi người cầm tối đa hai bánh cùng tầng vận hành, giám đốc cầm Bridge, còn phần trả tiền của Broadcast và Browse giao cho đối tác. Sách Mô hình 7B cho B2B ước tính cả guồng máy cần khoảng 25 đến 30 giờ mỗi tuần, nên đội nhỏ vẫn chạy được nếu giữ nhịp đều. Điều quan trọng nhất là không để bánh nào trống tên.

Khi nào nên giao một bánh răng cho đối tác cầm lái?

Khi bánh ấy cần quy mô, công cụ hoặc sự có mặt tại chỗ mà bạn chưa có: phần quảng cáo trả tiền, dịch vụ ở một thị trường xa, hay mạng lưới phân phối ở nước khác. Khi giao, hãy giữ tài khoản, dữ liệu và quan hệ với người quyết định đứng tên bạn, và đầu tư để đối tác cầm lái giỏi hơn.

Lớp 2: B2B Quốc Tế · Bài 5/24 · Bài trước: Early Vendor Involvement Là Gì? · Bài sau: Push Và Pull Trong B2B · Bài trụ cột: B2B Quốc Tế Theo Mô Hình 7B

Nguồn tham chiếu

  1. Miles, C. (2026). Constructions of marketing work: a critical review. Journal of Marketing Management, 42(3-4), 324-354; bản lưu tại Bournemouth University, dẫn Gummesson, E. (1991), Marketing-orientation Revisited: The Crucial Role of the Part-time Marketer. https://eprints.bournemouth.ac.uk/41380/1/Constructions%20of%20marketing%20work%20%20a%20critical%20Review.pdf
  2. Chang, D. R., Đại học Yonsei (n.d.). International B2B (Business to Business) Marketing, khóa học trên Coursera (truy cập 7/11/2026). https://www.coursera.org/learn/b2b-marketing
  3. Gartner (2025). Gartner Sales Survey Finds 61% of B2B Buyers Prefer a Rep-Free Buying Experience (bản trên máy chủ nội dung của Gartner). https://gcom.pdo.aws.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2025-06-25-gartner-sales-survey-finds-61-percent-of-b2b-buyers-prefer-a-rep-free-buying-experience
  4. Gartner (2024). Gartner Survey Reveals Marketing and Sales Functions Collaborate on Only Three Out of 15 Commercial Activities (bản trên máy chủ nội dung của Gartner). https://gcom.pdo.aws.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2024-06-03-gartner-survey-reveals-marketing-and-sales-functions-collaborate-on-only-three-out-of-15-commercial-activities
  5. Forrester (2024). Forrester: To Master B2B Buying Mayhem, Providers Must Prioritize Buyers’ Needs. https://www.forrester.com/press-newsroom/forrester-the-state-of-business-buying-2024/
  6. Forrester (2026). Forrester’s 2026 Buyer Insights: GenAI Is Upending B2B Buying As Leaders Face Mounting Pressure To Justify Every Dollar Spent. https://www.forrester.com/press-newsroom/forrester-2026-the-state-of-business-buying/
  7. Salesforce (2026). The Productivity Gap: New Survey Shows 9 in 10 Sellers Are Betting on AI and Agents To Help. https://www.salesforce.com/news/stories/state-of-sales-report-announcement-2026/
  8. Bain & Company (2026). Raising the Odds on a Deal: How Likelihood to Buy Rewires B2B Growth. https://www.bain.com/insights/raising-the-odds-on-a-deal-how-likelihood-to-buy-rewires-b2b-growth/
  9. Marketing-Interactive (2025). Report: Over 40% of B2B deals stall due to hidden buyers (về báo cáo Invisible Influence của LinkedIn và Edelman). https://www.marketing-interactive.com/report-over-40-of-b2b-deals-stall-due-to-hidden-buyers
  10. G2 (2026). New G2 Research: AI Is Reshaping How B2B Software Deals Are Won and Lost. https://company.g2.com/news/buyer-behavior-2026
  11. Gartner (2018). Gartner Says the Marketing-to-Sales Handoff Should No Longer Exist (bản trên máy chủ nội dung của Gartner). https://gcom.pdo.aws.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2018-10-09-gartner-says-the-marketing-to-sales-handoff-should-no-longer-exist
  12. IBM (n.d.). IBM Client Engineering (truy cập 7/11/2026). https://www.ibm.com/client-engineering
  13. Gartner (2026). Gartner 2026 CMO Spend Survey Finds CMOs Allocate 15.3% of Marketing Budgets to AI But Only 30% Are Ready to Scale AI Capabilities (bản trên máy chủ nội dung của Gartner). https://gcom.pdo.aws.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2026-05-11-gartner-2026-cmo-spend-survey-finds-cmos-allocate-15-point-3-percent-of-marketing-budgets-to-ai-but-only-30-percent-are-ready-to-scale-ai-capabilities
  14. Gartner (2025). Gartner 2025 CMO Spend Survey Reveals Marketing Budgets Have Flatlined at 7.7% of Overall Company Revenue (bản trên máy chủ nội dung của Gartner). https://gcom.pdo.aws.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2025-05-12-gartner-2025-cmo-spend-survey-reveals-marketing-budgets-have-flatlined-at-seven-percent-of-overall-company-revenue
  15. Caterpillar (2026). Form 10-K cho năm tài chính kết thúc ngày 31/12/2025. https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/18230/000001823026000008/cat-20251231.htm
  16. Mind Tools (2024). The RACI Matrix. https://www.mindtools.com/agn584l/the-raci-matrix
  17. Salesforce (2026). 75% of Marketers Have Adopted AI, Yet Still Use It to Send Generic Campaigns. https://www.salesforce.com/news/stories/state-of-marketing-2026/
  18. Cục Thống kê Việt Nam (2026). Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội quý IV và năm 2025. https://www.nso.gov.vn/du-lieu-va-so-lieu-thong-ke/2026/01/bao-cao-tinh-hinh-kinh-te-xa-hoi-quy-iv-va-nam-2025/
  19. EF Education First (2025). EF English Proficiency Index 2025: Vietnam. https://www.ef.com/wwen/epi/regions/asia/vietnam/
  20. The Culture Factor Group (n.d.). Country comparison tool: Vietnam (truy cập 7/11/2026). https://www.theculturefactor.com/country-comparison-tool?countries=vietnam

Bắt đầu với một buổi tư vấn miễn phí

Chuyên gia The7 sẽ xem xét mục tiêu, ngân sách của bạn và đề xuất cách triển khai phù hợp.